
Valilik, doğrudan sınavla girilen bir meslek değildir. Mülki idare amirliği mesleğinin en üst kademesidir ve yol kaymakam adaylığı sınavıyla başlar. Atama, Cumhurbaşkanı kararıyla yapılır.
Valiler, 10 Temmuz 2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ekindeki (I) sayılı cetvelde yer alır. Kararnamenin 2. maddesine göre bu cetveldeki görevlere Cumhurbaşkanı kararıyla atama yapılır.
Aynı kararnamenin 3. maddesine göre (I) sayılı cetveldeki görevlere atanacakların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesindeki genel şartları taşıması, en az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olması ve kamuda ya da sosyal güvenlik kurumlarına tabi olmak kaydıyla özel sektörde en az beş yıl çalışmış olması gerekir.
Uygulamada valiler mülki idare amirliği mesleğinden gelir; bu mesleğe giriş kaymakam adaylığı sınavıyla olur. Aday önce kaymakam adayı olur, stajlarını tamamlayıp kaymakamlığa atanır, yıllar içinde vali yardımcılığı ve merkez görevlerinden geçerek valiliğe yükselir.
Hukuk fakülteleri ile uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, iktisat, işletme, maliye ve finans, sosyoloji, halkla ilişkiler ve tanıtım, psikoloji bölümleri veya müfredatının en az yüzde sekseni bu bölümlerle aynı olan diğer bölüm mezunları başvurabilir. Sosyal bilimler ile mühendislik fakülteleri ve tarih bölümü mezunları ise uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, hukuk veya iktisat alanında lisansüstü eğitim yapmışlarsa başvurabilir.
Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla 35 yaşını bitirmemiş olmak gerekir; fiili askerlik nedeniyle bu yaşı geçenler için istisna vardır. Yazılı sınav konuları Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türkçe, Anayasa Hukuku, İdare Hukuku, Türkiye’nin İdari Yapısı, Mahalli İdareler, Ekonomi, Sosyo-ekonomik Yapı ile Demokratikleşme ve İnsan Haklarıdır. 70 puanın altına düşmemek kaydıyla kadronun dört katı aday mülakata çağrılır; mülakat puan ortalamasının da en az 70 olması gerekir. Yedek liste ilan edilmez.
İçişleri Bakanlığı, başvurudan kaymakamlığa atanmaya kadar geçen süreyi yaklaşık üç yıl olarak tanımlar. Bu sürede İl Merkez Stajı, Kaymakam Refikliği Stajı, Mülkiye Müfettişi Refakatinde Staj, Bakanlık Merkez Stajı ve dil kursu, yurt dışı stajı, Kaymakam Vekilliği Stajı ve Kaymakamlık Kursu tamamlanır.
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’na göre il genel idaresinin başı ve mercii validir (m.4). Vali, ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır ve ilin genel idaresinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur (m.9). İl sınırları içindeki genel ve özel kolluk kuvvetlerinin amiridir (m.11) ve il teşkilatında çalışan bütün memurların en büyük amiridir (m.13).
memurlar.net maaş hesaplamasına göre 1. derecedeki bir il valisinin net maaşı yaklaşık 202.712 TL düzeyindedir. Tutar; derece, kademe, hizmet yılı, makam ve görev tazminatları ile aile durumuna göre değişir. Kendi tutarınızı maaş hesaplama aracımızla deneyebilir, mülki idare ve kamu ilanlarını kamu ilanları sayfamızdan takip edebilirsiniz.