2026 Engelsiz İstihdam Eylem Planı, kamu kurumlarında engelli personel istihdamını artırmak için hazırlanan kapsamlı bir mevzuat düzenlemesidir. Plan, engelli bireylerin kamu sektöründe eşit fırsatlarla çalışabilmesi için fiziksel ve teknolojik altyapı iyileştirmeleri öngörmektedir.

ÖNEMLİ: Yeni eylem planı kapsamında kamu kurumları, 2026 yılı sonuna kadar tüm birimlerinde erişilebilirlik standartlarını %100 sağlamak zorundadır.

2026 Engelsiz İstihdam Eylem Planının Ana Hedefleri

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın koordinasyonunda hazırlanan eylem planı, 5 temel hedef üzerine kurgulanmıştır. Bu hedefler, engelli bireylerin kamu sektöründe karşılaştığı engelleri kaldırmayı amaçlamaktadır.

Plan kapsamında 2026-2030 döneminde toplam 15.000 yeni engelli personel istihdamı hedeflenmektedir. Bu rakam, mevcut engelli kamu personeli sayısının %35 artışını ifade etmektedir.

Eylem planının temel bileşenleri şunlardır:

Kamu Kurumlarına Getirilen Yeni Yükümlülükler

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‘na eklenen düzenlemelerle, tüm kamu kurumları belirli standartları karşılamak zorundadır. Bu standartlar, uluslararası erişilebilirlik kriterlerine uygun olarak belirlenmiştir.

Kurumların yerine getirmesi gereken temel yükümlülükler:

Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi verilerine göre, 2026 itibarıyla %78 oranında kamu kurumu henüz tam erişilebilirlik sağlayamamaktadır. Bu oran, eylem planının ne kadar kritik olduğunu göstermektedir.

Finansman ve Bütçe Düzenlemeleri

Eylem planının uygulanması için 2026 yılı bütçesinde 2.3 milyar TL kaynak ayrılmıştır. Bu kaynağın %60’ı altyapı yatırımlarına, %25’i teknoloji yatırımlarına, %15’i ise eğitim ve bilinçlendirme faaliyetlerine harcanacaktır.

Maliye Bakanlığı’nın açıklamasına göre, kurumlar bu kaynaklara erişim için belirli kriterleri karşılamalıdır. Öncelik sıralaması, kurumdaki engelli personel sayısı ve hizmet alanının genişliğine göre belirlenmektedir.

Bütçe dağılımı şu şekildedir:

Uygulama Takvimi ve Aşamalar

Eylem planı 3 aşamalı bir uygulama takvimi öngörmektedir. İlk aşama 2026 Temmuz ayında başlayacak ve 2030 yılı sonunda tamamlanacaktır.

1. Aşama (2026-2027): Acil müdahale gerektiren fiziksel engellerin kaldırılması ve temel teknolojik altyapının kurulması planlanmaktadır. Bu aşamada 850 kamu kurumu öncelikli olarak ele alınacaktır.

2. Aşama (2027-2029): Kapsamlı teknoloji entegrasyonu ve personel eğitim programlarının yaygınlaştırılması hedeflenmektedir. Bu dönemde tüm kamu kurumlarının sisteme dahil edilmesi planlanmaktadır.

3. Aşama (2029-2030): Sürdürülebilirlik ve kalite kontrol mekanizmalarının devreye alınması, sistem optimizasyonu ve performans değerlendirmesi yapılacaktır.

Aşama Dönem Hedef Kurum Sayısı Bütçe
1. Aşama 2026-2027 850 920 Milyon TL
2. Aşama 2027-2029 2.100 980 Milyon TL
3. Aşama 2029-2030 Tümü 400 Milyon TL

Teknolojik Altyapı ve Dijital Erişilebilirlik

Eylem planının en önemli bileşenlerinden biri, dijital erişilebilirlik standartlarının yükseltilmesidir. Bilgi İşlem Dairesi Başkanlıkları, tüm kurumsal yazılım ve web sitelerini WCAG 2.1 AA seviyesinde erişilebilir hale getirmekle yükümlüdür.

Teknolojik yenilikler arasında şunlar yer almaktadır:

Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2026 Engelsiz Teknoloji Raporu‘na göre, kamu kurumlarının %62’si henüz temel dijital erişilebilirlik kriterlerini karşılayamamaktadır. Bu durum, planın teknoloji ayağının ne kadar kritik olduğunu göstermektedir.

Personel Eğitimi ve Farkındalık Programları

Eylem planı kapsamında, tüm kamu personeline zorunlu farkındalık eğitimi verilecektir. Bu eğitimler, engelli bireylere yönelik önyargıları kırmayı ve doğru iletişim tekniklerini öğretmeyi amaçlamaktadır.

Eğitim programının temel modülleri:

Kamu Personeli Eğitim Merkezi (KPEM) koordinasyonunda yürütülecek programlar, 2026 yılı sonuna kadar 450.000 personele ulaşacaktır. Eğitimler hem yüz yüze hem de online platformlarda gerçekleştirilecektir.

Ayrıca, yönetici kadrolardaki personel için ileri düzey liderlik eğitimleri düzenlenecektir. Bu eğitimler, engelsiz çalışma ortamı oluşturma ve takım yönetimi konularına odaklanacaktır.

Denetim ve Takip Mekanizmaları

Eylem planının etkin uygulanması için güçlü bir denetim sistemi kurulmuştur. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda, 6 aylık periyotlarla kurumsal değerlendirmeler yapılacaktır.

Denetim kriterleri ve göstergeler:

Başarılı kurumlar için teşvik sistemi devreye alınırken, geride kalan kurumlar için ek destek ve rehberlik programları uygulanacaktır. Ciddi ihmal durumlarında ise yasal yaptırımlar devreye girecektir.

Sayıştay’ın özel denetim raporlarına göre, 2026 ilk yarısında %23 oranında iyileşme kaydedilmiştir. Bu oran, planın olumlu etkilerini göstermektedir.

2026 Engelsiz İstihdam Eylem Planı hangi kurumları kapsıyor?

Plan, tüm kamu kurumlarını kapsamaktadır. Merkezi yönetim, mahalli idareler, üniversiteler, KİT’ler ve diğer kamu kuruluşları dahil olmak üzere yaklaşık 3.200 kurum bu düzenlemeye tabidir. Öncelik sıralaması, kurumdaki mevcut engelli personel sayısı ve hizmet alanının genişliğine göre belirlenmektedir.

Eylem planının bütçesi nereden karşılanacak?

2026 yılı için toplam 2.3 milyar TL kaynak ayrılmıştır. Bu kaynağın %60’ı merkezi bütçeden, %25’i kurumların öz kaynaklarından, %15’i ise AB fonları ve uluslararası hibelerden karşılanacaktır. Kurumlar, belirli kriterleri karşıladıklarında bu kaynaklara erişim hakkı kazanmaktadır.

Hangi teknolojik yenilikler getiriliyor?

WCAG 2.1 AA seviyesinde web erişilebilirliği, sesli komut sistemleri, ekran okuyucu uyumluluğu, büyüteç ve kontrast ayarlama özellikleri temel gereksinimlerdir. Ayrıca mobil uygulamalar, işaret dili tercüman hizmeti için video konferans sistemleri ve özel yazılım araçları da kurulacaktır. Tüm sistemler 2027 yılı sonuna kadar aktif hale gelecektir.

Personel eğitimleri zorunlu mu?

Evet, tüm kamu personeli için farkındalık eğitimi zorunludur. Eğitim süresi 16 saat olup, 8 saati teorik, 8 saati uygulamalı içerikten oluşmaktadır. Yöneticiler için ek 24 saatlik liderlik eğitimi bulunmaktadır. Eğitimleri tamamlamayanlar için disiplin işlemleri uygulanabilmektedir.

Denetim nasıl yapılacak?

6 aylık periyotlarla Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda denetimler gerçekleştirilecektir. Fiziksel erişilebilirlik, teknolojik altyapı, personel memnuniyeti ve bütçe kullanımı ana değerlendirme kriterleridir. Başarısız kurumlar için ek destek sağlanırken, ciddi ihmaller yasal yaptırımla karşılaşacaktır.

Engelli personel alımında değişiklik var mı?

KPSS ve diğer kamu personel seçme sınavlarında engelli adaylar için özel düzenlemeler genişletilmiştir. Sınav süresi uzatma, büyük punto soru kağıdı, işaret dili tercümanı gibi mevcut desteklere ek olarak, dijital sınav platformları da erişilebilir hale getirilmiştir. 2026-2030 döneminde toplam 15.000 yeni engelli personel istihdamı hedeflenmektedir.

Hangi engel türleri için özel düzenlemeler var?

Görme, işitme, fiziksel, zihinsel ve psikososyal engellilik türlerinin tümü için özel düzenlemeler bulunmaktadır. Her engel türü için spesifik teknolojik çözümler, fiziksel düzenlemeler ve destek hizmetleri tanımlanmıştır. Otizm spektrum bozukluğu ve nadir görülen engellilik türleri için de özel protokoller geliştirilmiştir.

2026 Engelsiz İstihdam Eylem Planı, Türkiye’nin kamu sektöründe eşitlik ve erişilebilirlik alanında attığı en kapsamlı adımlardan biridir. Planın başarıyla uygulanması, milyonlarca engelli vatandaşımızın kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştıracak ve istihdam fırsatlarını artıracaktır. Tüm kamu kurumlarının bu sürece aktif katılımı, hedeflenen dönüşümün gerçekleşmesi için kritik önem taşımaktadır.

📰 İlgili Haberler