657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Türkiye’de kamu personel rejiminin temel hukuki çerçevesini oluşturan ana mevzuattır. 14 Temmuz 1965 tarihinde yürürlüğe giren bu kanun, devlet memurlarının atanması, görevde yükselmesi, disiplin işlemleri, özlük hakları ve yükümlülüklerini düzenler. Kanun, kamu yönetiminde personel sisteminin işleyişini belirleyen 257 maddeden oluşur.

ÖNEMLİ: 657 sayılı kanun, 2026 yılında da yürürlükte olan temel personel mevzuatıdır ve tüm devlet memurları bu kanun hükümlerine tabidir.

657 Sayılı Kanunun Kapsamı ve Uygulama Alanı

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, genel ve katma bütçeli dairelerde, il özel idarelerinde, belediyelerde ve diğer mahalli idarelerde çalışan memurları kapsar. Kanunun birinci maddesinde belirtildiği üzere, devlet memurluğu kavramı ve bu statüde çalışanların tabi olacağı kurallar detaylı şekilde düzenlenmiştir. Kanun, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla personel yönetiminin temel ilkelerini ortaya koyar.

Kanunun uygulama alanına giren kurumlar arasında bakanlıklar, bağlı ve ilgili kuruluşlar, üniversiteler, mahalli idareler ve diğer kamu kurum ve kuruluşları yer almaktadır. Bu kapsamda çalışan personelin atama, nakil, terfi ve emeklilik işlemleri 657 sayılı kanun hükümlerine göre gerçekleştirilir. Devlet Memurları Kanunu’nun detaylı kuralları hakkında daha fazla bilgi edinerek, kanunun uygulama alanını daha iyi anlayabilirsiniz.

Kanun kapsamında olmayan personel grupları ise 399 sayılı KHK, 2914 sayılı kanun ve diğer özel kanunlar kapsamında çalışan personeldir. Bu durum, kamu personel rejiminin çeşitliliğini ve her grubun kendine özgü düzenlemelere tabi olduğunu göstermektedir.

Memur Sınıfları ve Kadro Sistemi

657 sayılı kanun, devlet memurlarını çeşitli sınıflara ayırarak her sınıf için özel düzenlemeler getirmiştir. Genel idare hizmetleri sınıfı, teknik hizmetler sınıfı, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı, eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, avukatlık hizmetleri sınıfı, din hizmetleri sınıfı ve güvenlik hizmetleri sınıfı olmak üzere yedi ana sınıf bulunmaktadır. Her sınıfın kendine özgü atama şartları ve kariyer gelişim imkanları mevcuttur.

Kadro sistemi, kamu kurumlarında hangi pozisyonlarda kaç personel çalıştırılacağını belirleyen yasal düzenlemedir. Kanunun 68. maddesine göre, her kurumda kadro cetvelleri oluşturulur ve bu cetveller Cumhurbaşkanlığı kararıyla onaylanır. Kadro tahsisi, kurumların iş yükü ve hizmet gereksinimleri dikkate alınarak yapılır.

Memur sınıflandırmasında derece ve kademe sistemi de önemli bir yer tutar. Her sınıfta 1’den 15’e kadar dereceler bulunur ve her derecede 1’den 9’a kadar kademeler yer alır. Bu sistem, memurların kariyer gelişimini ve maaş artışlarını düzenleyen temel yapıyı oluşturur.

Memur Sınıfı Minimum Derece Atanma Şartı
Genel İdare Hizmetleri 12 Lise Mezunu
Teknik Hizmetler 7 Üniversite Mezunu
Eğitim ve Öğretim 8 Üniversite Mezunu
Sağlık Hizmetleri 4 Tıp Fakültesi

Atama Şartları ve Sınav Sistemi

657 sayılı kanunun 48. maddesinde belirtilen genel atama şartları, devlet memuru olabilmek için gerekli asgari koşulları düzenler. Bu şartlar arasında Türk vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmuş bulunmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, askerlik durumu itibariyle herhangi bir engeli bulunmamak yer alır. Ayrıca görevin gerektirdiği öğrenim şartlarını taşımak ve sağlık durumunun görevin ifasına engel teşkil etmemesi de zorunlu şartlardandır.

Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) sistemi, 657 sayılı kanun kapsamındaki memur atamalarında temel ölçüt olarak kullanılmaktadır. KPSS puanı, adayların kamu görevlerine atanmasında objektif bir değerlendirme aracı sağlar. Sınav sistemi, genel yetenek ve genel kültür testlerinden oluşur ve her yıl ÖSYM tarafından düzenlenir.

Özel şartlar ise her meslek grubu için ayrı ayrı belirlenir ve ilgili mevzuatta düzenlenir. Örneğin öğretmen atamalarında pedagojik formasyon şartı, mühendis atamalarında ilgili fakülte mezuniyeti şartı gibi özel koşullar bulunmaktadır. Bu şartlar, görevin niteliği ve gereklilikleri dikkate alınarak belirlenir.

Memur Hakları ve Özlük İşlemleri

657 sayılı kanun, devlet memurlarının sahip olduğu hakları kapsamlı şekilde düzenlemektedir. Maaş ve ücret hakları, sosyal güvenlik hakları, izin hakları, eğitim hakları ve sendika hakları bu kapsamda yer alan temel haklardır. Memurların ekonomik ve sosyal güvenliğinin sağlanması amacıyla çeşitli ödemeler ve yardımlar da kanun kapsamında düzenlenmiştir.

Özlük işlemleri, memurların hizmet hayatları boyunca karşılaştıkları tüm personel işlemlerini kapsar. Atama, nakil, terfi, görevde yükselme, emeklilik gibi işlemler özlük işlemleri arasında yer alır. Bu işlemler, memurların kariyer gelişimi ve haklarının korunması açısından büyük önem taşır. 657 sayılı kanun kapsamındaki memur hakları hakkında detaylı bilgi alarak, özlük haklarınızı daha iyi öğrenebilirsiniz.

Mali haklar konusunda maaş, ek gösterge, tazminatlar ve ikramiyeler önemli kalemler oluşturur. Memur maaşları, her yıl Cumhurbaşkanlığı kararıyla belirlenen katsayılar uygulanarak hesaplanır. Ayrıca çeşitli tazminatlar ve ek ödemeler yoluyla memurların gelir düzeyi desteklenir.

Disiplin Hükümleri ve Ceza Sistemi

657 sayılı kanunun 125. maddesinden itibaren düzenlenen disiplin hükümleri, memurların görevlerini yerine getirirken uymaları gereken kuralları ve bu kurallara aykırı davranış durumunda uygulanacak yaptırımları belirler. Disiplin suçları, memurların görev ve sorumluluklarını yerine getirmemeleri veya kanun dışı davranışlarda bulunmaları halinde oluşur.

Disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme ve devlet memurluğundan çıkarma olmak üzere dört kategoride düzenlenmiştir. Her ceza türü, suçun ağırlığına ve tekrar durumuna göre uygulanır. Ceza verme yetkisi, memurların bağlı bulunduğu amirler ve disiplin kurulları arasında paylaştırılmıştır. Memur disiplin süreçleri ve itiraz yolları konusunda ayrıntılı bilgi edinerek, haklarınızı koruma yollarını öğrenebilirsiniz.

Disiplin soruşturması süreci, ihbar veya şikayetin değerlendirilmesi, ön inceleme, soruşturma açılması ve karar verilmesi aşamalarından oluşur. Memurların savunma hakkı, dinlenilme hakkı ve itiraz hakları bu süreçte güvence altına alınmıştır. Disiplin cezalarına karşı idari yargıda dava açma hakkı da memurlara tanınan önemli bir güvencedir.

Disiplin Cezası Verme Yetkisi İtiraz Süresi
Uyarma Doğrudan Amir 7 Gün
Kınama Doğrudan Amir 7 Gün
Aylıktan Kesme Disiplin Kurulu 15 Gün
Memurluğundan Çıkarma Disiplin Kurulu 15 Gün

Görevde Yükselme ve Kariyer Gelişimi

657 sayılı kanun, memurların kariyer gelişimini sağlamak amacıyla görevde yükselme sistemini düzenlemektedir. Görevde yükselme, memurların daha üst görevlere atanması veya daha yüksek derecelere yükseltilmesi şeklinde gerçekleşir. Bu sistem, liyakat ilkesi çerçevesinde memurların bilgi, beceri ve deneyimlerine göre değerlendirilmesini sağlar.

Kademe ilerlemesi, memurların aynı derece içinde yüksek kademelere geçmesi olarak tanımlanır. Her yıl başarılı geçen memurlar bir kademe ilerler ve bu durum maaş artışı sağlar. Derece yükselmesi ise daha kapsamlı bir değerlendirme sonucu gerçekleşir ve genellikle sınav veya performans değerlendirmesi gerektirir.

Üst görevlere atanma süreci, açık olan üst düzey pozisyonlara memurların atanmasını kapsar. Bu süreçte eğitim durumu, hizmet süresi, başarı durumu ve diğer objektif kriterler dikkate alınır. Görevde yükselme, memurların motivasyonunu artıran ve kamu hizmetlerinin kalitesini yükselten önemli bir mekanizmadır.

Sıkça Sorulan Sorular

657 sayılı kanun hangi personeli kapsar?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, genel ve katma bütçeli dairelerde, mahalli idarelerde, üniversitelerde ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan devlet memurlarını kapsar. Bu kanun kapsamında olmayan personel grupları ise sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler için ayrı düzenlemeler bulunmaktadır. Kanunun uygulama alanı çok geniş olup, kamu sektöründe çalışan memurların büyük çoğunluğunu kapsamaktadır.

Devlet memuru olabilmek için hangi şartlar gereklidir?

657 sayılı kanunun 48. maddesine göre devlet memuru olabilmek için Türk vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmuş bulunmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, askerlik durumu itibariyle herhangi bir engeli bulunmamak gerekir. Ayrıca görevin gerektirdiği öğrenim şartlarını taşımak, sağlık durumunun görevin ifasına engel teşkil etmemesi ve KPSS puanına sahip olmak da zorunlu şartlardandır. Her meslek grubu için ek özel şartlar da bulunabilir.

Memur disiplin cezaları nelerdir ve nasıl itiraz edilir?

657 sayılı kanunda düzenlenen disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme ve devlet memurluğundan çıkarma olmak üzere dört türdür. Uyarma ve kınama cezalarına 7 gün içinde, aylıktan kesme ve memurluğundan çıkarma cezalarına ise 15 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, cezayı veren makamın bir üst makamına yapılır. İdari itiraz sonuçlanmadan önce idari yargıya başvuru yapılamaz.

Memur maaşları nasıl hesaplanır ve ne zaman artırılır?

Memur maaşları, derece ve kademe sistemine göre belirlenen gösterge rakamının, yıllık olarak Cumhurbaşkanlığı kararıyla belirlenen katsayı ile çarpılmasıyla hesaplanır. Maaş artışları genellikle yılın başında toplu sözleşme görüşmeleri sonucunda belirlenir. Ayrıca memurlar her yıl bir kademe ilerleyerek maaş artışı elde ederler. Enflasyon oranı ve ekonomik koşullar maaş artış oranlarının belirlenmesinde etkili faktörlerdir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Türk kamu yönetiminin temel taşlarından biridir ve sürekli güncellenen dinamik bir mevzuattır. Memurların hak ve yükümlülüklerini dengeli şekilde düzenleyen bu kanun, kamu hizmetlerinin etkin yürütülmesini sağlayan hukuki çerçeveyi oluşturmaktadır. 2026 yılında da geçerliliğini koruyan bu kanun, kamu personel sistemimizin omurgasını oluşturmaya devam etmektedir.

Güncellik notu: Bu içerik 12.07.2026 tarihinde güncellenmiştir. Ücret, tutar ve tarih bilgileri resmi kurumlarca değiştirilebilir; kesin bilgi için ilgili kurumun güncel duyurularını esas alınız. Bu konudaki resmi ve bağlayıcı duyurular için birincil kaynak: Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi.

📰 İlgili Haberler